Vandaag wordt er niet gefiest in de Ronde van Italië. Er staat namelijk een rustdag op het programma waarin de renners vanuit Denemarken naar Italië zullen afreizen om daar morgen de ronde voor te zetten met een 32,3 kilometer lange ploegentijdrit rond Verona. Wielrenwereld.com vond het een gepast moment om eens terug te blikken op de rijke geschiedenis van de Giro d'Italia, die al voor het eerst georganiseerd werd in 1909 en sindsdien is uitgegroeid tot één van de grootste wielerevenementen op de wereld.

De Ronde van Italië (Italiaans: Giro d'Italia, vaak afgekort tot Giro) is één van de drie Grote Rondes. De etappekoers werd voor het eerst verreden in 1909 en wordt sindsdien ieder jaar - uitgezonderd tijdens de jaren van de twee Wereldoorlogen - gehouden. Net als de andere twee Grote Rondes - de Ronde van Frankrijk en de Ronde van Spanje - duurt de Ronde van Italië 23 dagen. In die 23 dagen worden 21 etappes verreden inclusief een eventuele proloog en twee rustdagen. De laatste etappe van de etappekoers eindigde de laatste jaren meestal in Milaan.

De Giro, zoals de bijnaam van de Ronde van Italië luidt, wordt tegenwoordig na de Ronde van Frankrijk als de belangrijkste rittenkoers van de wereld gezien. Er zijn zelfs tijden geweest dat de ronde in populariteit op gelijke voet stond met de Ronde van Frankrijk. De koers wordt elk jaar op de voet gevolgd door tal van zenders overal ter wereld, onder meer door de Belgische VRT (Sporza) en in mindere mate de Nederlandse NOS.

Op 7 augustus 1908 werd in de Gazzetta dello Sport de eerste Ronde van Italië aangekondigd. In navolging van een autorace door heel Italië, die werd georganiseerd door concurrent Il Corriere della Sera, presenteerde de krant in zeven grote kolommen de Italiaanse tegenhanger van de Tour de France. De eerste etappe van de Giro startte op 13 mei 1909 van het Loretoplein in Milaan en eindigde in Bologna waar Dario Beni won. In die eerste editie werd 2448 kilometer overbrugd, die verdeeld waren over acht etappes. De Italiaan Luigi Ganna werd met 25 punten de winnaar van het evenement. Sindsdien wordt de Giro door de op roze papier gedrukte krant georganiseerd. Om die reden draagt de leider in het algemeen klassement een roze koerstrui.

Geschiedenis

De Giro is het vaakst gewonnen door een Italiaan. Tot 1950 won zelfs nog geen enkele buitenlander de Giro. De Zwitser Hugo Koblet was de eerste niet-Italiaan die er in slaagde om de ronde te winnen. Maar in de jaren daarna waren het telkens weer Italianen die wonnen. Pas vanaf 1968 won er steeds vaker een buitenlander het eindklassement. Tegenwoordig domineren de Italianen weer wel.

De laatste jaren won de Giro opnieuw aan belangstelling van Italianen en de renners van Italiaanse ploegen: een goede prestatie in de Ronde van Italië is voor de Italianen immers meer waard dan een etappe of een goede klassering in de Ronde van Frankrijk. Met de komst van de UCI ProTour in 2005 hoopte men daar echter verandering in te brengen. Sinds 2008 behoorde de Giro niet meer tot de ProTour door een geschil met de UCI. Vanaf 2011 behoort hij tot de UCI World Tour.

Luigi Ganna was de beste in de eerste editie; hij won drie etappes en het eindklassement. De Giro van 1912 werd voor het eerst verreden in ploegverband maar een jaar later keerde de organisatie weer terug naar het originele concept.

In de eerste jaren was het parcours van de Ronde van Italië vaak een stuk minder zwaar dan dat van haar Franse tegenhanger, de Tour. Pas in de jaren '30 en '40 werd het parcours van de Giro selectiever, want er werden bergetappes door de Alpen en de Dolomieten opgenomen in het routeschema. In 1931 werd ook de eerste roze trui, in het Italiaans maglia rosa, uitgereikt. Learco Guerra was destijds de eerste rozetruidrager. Twee jaar later wordt het bergklassement ingevoerd en vanaf 1966 is er ook een puntenklassement.

Klassementen en truien

Naast de roze trui voor de leider in het algemeen klassement, de rode trui voor de leider in het puntenklassement en de blauwe trui voor de leider in het bergklassement zijn er in de Ronde van Italië nog veel andere klassementen. Zo was er het Intergiro-klassement, waar punten kunnen worden verdiend bij tussensprints. Verder is er nog een combinatieklassement en zijn er klassementen voor de ploegen. Naast deze standaard klassementen zijn er ook nog klassementen die ieder jaar verschillen. Zo was er in 2007 het "Traguardo Volante Garibaldi"-klassement, een klassement vergelijkbaar met het Intergiro-klassement.

Vreemd genoeg is er pas sinds de editie van 2007 weer een jongerenklassement in de Giro, een klassement dat in vele andere rondes al veel langer bestaat. Tussen 1976 en 1994 was er ook al een jongerenklassement, maar dat werd vanaf 1995 niet meer bijgehouden. De leider in het jongerenklassement draagt een witte trui.

Recordhouders

Drie renners wonnen de Ronde van Italië 5 keer en zijn daarmee gedeeld recordhouder. Alfredo Binda was de eerste die het lukte. Hij won de Giro in 1925, 1927, 1928, 1929 en 1933. Fausto Coppi won in 1940, 1947, 1949, 1952 en 1953 en Eddy Merckx was eindwinnaar in 1968, 1970, 1972, 1973 en 1974.

Het puntenklassement werd door Francesco Moser en Giuseppe Saronni vier keer gewonnen. Mario Cipollini, Roger De Vlaeminck en Johan van der Velde wonnen de trui elk drie keer en bezetten daarmee de tweede plaats.

Gino Bartali won het bergklassement maar liefst zeven keer en is daarmee ruim de leider in dat klassement. Nummer twee José Manuel Fuente won het klassement "slechts" vier keer. De derde plek wordt gedeeld door Claudio Chiappucci, Claudio Bortolotto, Franco Bitossi en Fausto Coppi, die ieder drie keer wonnen.

Route

Aanvankelijk startte en eindigde de Ronde van Italië ieder jaar in Milaan, de stad waar de organiserende sportkrant La Gazzetta dello Sport zijn hoofdzetel heeft. Ondanks enkele uitzonderingen, was Milaan tot voor 1960 de vaste vertrek- en aankomstplaats. Sinds 1960 verschilt echter de plaats van vertrek per jaar. Ook als aankomstplaats werd Milaan in de daarop volgende jaren regelmatig afgelost. Zo lag de eindstreep tweemaal in Florence (in 1965 en 1989) en Verona (in 1981 en 1984) en zelfs eenmaal op de Stelviopas (in 1975). In de periode van 1981 tot en met 1989 lag de finish van de Giro zelfs geen enkele keer in Milaan. In 1990 werd de traditie echter hersteld en de jaren daarna zou de aankomst weer in Milaan liggen. In de editie van 2009 werd opnieuw met de traditie gebroken. De ronde sloot in dat jaar af met een individuele tijdrit van ongeveer 15 kilometer in Rome. In de edities van 1911 en 1950 voerde de Giro eveneens naar de Italiaanse hoofdstad. In 2010 lag de finish in Verona.

Hoewel de route van de Giro hoofdzakelijk door Italië loopt, worden er regelmatig uitstapjes gemaakt naar de buurlanden: San Marino, Frankrijk, Monaco, Zwitserland en Oostenrijk. Soms wordt een land alleen tijdens een etappe doorkruist, maar het komt soms ook voor dat de start, finish of zelfs de hele route van een etappe in het buitenland ligt. De ronde is een aantal keer in het buitenland van start gegaan. Zo was Groningen in 2002 de vertrekplaats en lag de start in 2006 in Seraing. Eerder werd gestart in Monte Carlo (1966), Verviers (1973), Vaticaanstad (1974 en 2000), Athene (1996) en Nice (1998). In 2010 startte de Giro wederom in Nederland, namelijk in Amsterdam, en dit jaar werd de Giro geopend in het Deense Herning.

Klimmen in de Giro

De Giro staat bekend om zijn steile en zware beklimmingen, die ieder jaar weer spektakel opleveren. Aan de renner die als eerste het dak van de ronde bereikt wordt een speciale bonus uitgereikt: de Cima Coppi. Dit is ook de naam die het hoogste punt van de ronde ieder jaar krijgt. De Cima Coppi is in 1965 ingevoerd als eerbetoon aan de renner Fausto Coppi, die vijf jaar voordien was overleden. De Pordoipas (2239 m) was tot nog toe het meest het dak van de ronde. Andere beklimmingen die vaak de Cima Coppi zijn geweest zijn onder andere de Stelviopas (2758 m), die ook de eerste Cima Coppi was, en de Gaviapas (2621 m). De Stelviopas is met zijn 2758 m de op één na hoogste Alpenpas, enkel de Col de l'Iséran is nog enkele meters hoger. Het is dan ook zo dat als de Stelvio in het parcours van de Giro wordt opgenomen, de pas zo goed als altijd ook de Cima Coppi is.

Ook de Mortirolo, de Monte Zoncolan en de Tre Cime di Lavaredo zijn zeer bekende en beruchte beklimmingen in de Ronde van Italië. In 2008 en 2010 was er een klimtijdrit op de Kronplatz in de Dolomieten, die opmerkelijk is vanwege de sterrato; lange stukken onverharde weg.

Belgen en Nederlanders in de Giro

Er won al zeven keer een Belg in de Giro, dit is vooral te danken aan Eddy Merckx die de wedstrijd vijf keer won. De twee overige Belgen zijn Michel Pollentier en Johan De Muynck. Het eindklassement werd nog nooit door een Nederlander gewonnen, al was Erik Breukink er in 1988 heel dichtbij met zijn tweede plaats. De laatste Belgische etappezege kwam van Thomas de Gendt, die in 2012 de negentiende etappe naar Passo dello Stelvio won. De laatste Nederlandse ritzege dateert uit 2011. Destijds won Pieter Weening de vijfde etappe naar Orvieto.